علل رد نویسه‌های تشدید و ‌تنوین در خط لری

شیوه‌ی نگارش خط لری

 

پی‌نوشت آنچه که پیشتر در زنجیره گفتارهای "شیوه‌ی نگارش خط لری" نوشته شد، اینک به چرایی‌ی نبود نویسه‌های تشدید و تنوین در خط لری می‌پردازیم .

از دیدگاه آوایی ، درست است که در زبان لری ،‌ آن پدیده‌ای که عرب‌اش" تشدید " می‌خواند، وجود دارد، اما از نظر دستوری و معنای، تشدید (Gemination  ) در این دو زبان دارای تاثیراتی کاملاً متفاوت می‌باشد . بدین معنی که تشدید در زبان عربی باعث ایجاد تفاوت و تمایز معنایی‌ می‌گردد ، اما در زبان لری به هیچ وجه موجد تمایز و تفاوت معنایی کلمات نمی‌گردد . گواه این گفته وجود خیل فراوان واژه‌گانی است که هریک در زبان لری هم به‌صورت مشدد و هم بدون تشدید تلفظ و گفته می‌شوند و در هر دو حالت دارای یک معنی و مفهوم و مدلول می‌باشند، پس اصولاً نویسه‌ی دال بر تشدید در بسیاری از واژگان لری قابل حذف است ، بنابراین و به استناد قواعد 4، 5، 6، 7، 8 و 9  ‌از مجموعه قواعد کلی‌ی املای کلمات، و نیز رسالت وحدت بخشی‌ که بر دوش خط لری لور است ، می‌توان ، و بسیار بهتر و پسندیده‌تر آن است که، این گونه کلمات لری را بی نویسه تشدید نوشت . از دیگر سو پدیده‌ی آوایی‌ی تشدید در همه‌ی زبان‌ها وجود دارد ، و زبان لری نیز از آن مستثنی نیست، ‌و ممکن است در این زبان نیز تشدید ، در سطحی بسیار محدود و تعداد معدودی، باعث بروز تفاوت معنای بشود ، لذا این چنین پیش‌بینی شده است که چنانچه در زبان لری به مواردی برخوردیم که تشدید در واژ‌ه‌گانی موجب تمایز و تفاوت معنای می‌گردد ، به هنگام نوشتن این‌چنین واژه‌گانی ، - با مد نظر داشتن قواعد 1، 2، 3، 4،8،9 و 6 ‌از مجموعه قواعد کلی‌ی املای کلمات، - آواهای مشدد را دو بار بنویسیم . مانند دو مثال زیر که از گویش خرم‌آبادی لری گرفته شده .

 

بؤر ( معادل ببر ( امر به بُردن ) در فارسی )  ،  بؤرر ( معادل ببرش (امر به بُریدن) در فارسی )

 

خلاصه آنکه برعکس زبان عربی ،‌ نویسه‌ی تشدید در لری چندان نقش کلیدی و متمایز کننده ای ندارد،‌ به‌ همین دلیل و بویژه برای رعایت قاعده شماره 9، ‌از مجموعه قواعد کلی‌ی املای کلمات، استفاده از آن در خط لری قویاً رد می‌شود.

 

درباره‌ی اختصاص نویسه‌ای به هریک از تنوین‌ها و استعمال آن‌ها در نگارش لری باید گفت که ، تنوین به هیچ روی در زبان لری وجود ندارد، و تنها در برخی کلمات دخیل از  زبان عربی کاربرد دارد. از سه نوع تنوین موجود در زبان عربی دو نوع از آن ( تنوین نصب ــًــ و تنوین ضم ـــٌــ ) از آن طریق، در گفتار زبان لری وارد شده. پس کاربرد تنوین در کلمات لری اشتباه بزرگ دستوری است و قویاً باید از آن خودداری نماییم . اما گذشته از بحث قواعد نگارشی، بسیار پسندیده‌تر است که برای زنده نگه‌داشتن زبان مادری‌مان ،چه در نگارش و چه در گفتار هم از استعمال کلماتی بیگانه از هر زبانی دیگر، که معادل لری دارند، جداً بپرهیزیم. اما چنانچه ناچار به نگارش این‌گونه کلمات به خط لری شدیم ، مبدع پیش‌نهاد نموده تا همه‌ی نویسه‌های تنوین‌ نصب بر روی حالات گوناگون نویسه‌ی « ا » قرار گیرند و همزه ماقبل آن نیز بر روی کرسی بنشیند. تنوین ضم نیز بر روی صامت نوشته شود.

 

 

 

 

ادامه دارد ...

 

 

/ 15 نظر / 74 بازدید
نمایش نظرات قبلی
احـد رستگار فرد (س . آ )

سلام جناب فرزاد عزيزي ممنون كه سر زديد. به زعم خودم از زحماتي كه براي زبان لكي مي كشيد ممنونم ،‌اما اي كاش همان قدر كه قبلا شفهي در موردش صحبت كرديم ،و با توجه به اينكه زبان لكي و دستگاه آوايي اش زير مجكوعه ي كردي نيست ‌در مورد پوشيدن رخت تنگ و ترش و بد قواره و ناقص خط كردي بر تن زيباي زبان لكي كمي بيشتر فكر مي كرديد. چون بر آن ايرادات فراوان وارد است ، ايراداتي كه قبلا شفاهي و مفصل در باب آن صحبت شد. كاش همچنان كه در توضيحات وبلاگتان اورده ايد "بدور از تعصب و قوميت گرايي و فقط در حيطه ي زباني " سعي در امتحان كردن رسم الخط لور براي نوشتن زبان لكي بر مي آمديد. شاد زيويد و دانش پژوه

احـد رستگار فرد (س . آ )

ضمنا از دل گرمیتان هم بی نهایت سپاسگزارم . متاسفانه همانگونه که می دانیم بیشتر اوقات به علت خودگرایی و نه حتی تیره و طایفه و قومیت گرایی برخی افراد ضعیف بنیه و کم معلومات و خنثی و نشخوار کننده ی بی تعقل و تفکر ظرفیت های بسیاری از کارهای ارزشمند نادیده گرفته می شوند . شوربختانه در مورد خط لور - هم داستان از این دست است . این ظلم از ان در است که برخی کوته فکران که بیش از نوک بینی خود را یارای دیدن ندارند بدون دقت و مطالعه و امتحان حتی سطحی آن - آن را تنها برای نگاشتن لری خرم آبادی امروزی و نه حتی لری خرم آبادی اصیل می انگارند

احـد رستگار فرد (س . آ )

غافل از اینکه از جمع 9 نفره ای که طی 6 سال گذشته بر روی آوا شناسی و طراحی نویسه و ... این خط کار کرده اند 3 نفر ( از جمله این حقیر ) لر لک زبان و دو نفر لر بختیاری و یک نفر دیگر لر بالا گریوه بوده اند !! و دغدغه ای توانایی پوشش کامل آوایی و راحتی در خوانش و نگارش و کاربردی بودن و زیبایی رسم الخط برای نوشتن واژه گان لکی بیش از همه در این خط لحاظ شده- به نحوی که بسیاری از آواهایی را که بسیاری از مدعیان لاف زن حتی از وجود آنها غافل بوده اند در این خط وجود دارد و پیش بینی شده اند . شاد زیوید و اندیشمند

شعر ایلام

سلام ... پاسخی به کامنت های شینو ایلامی.......................... در این پست بنا را بر آن گذاشتم ... که به برخی بی مهری هایی که به جناب آقای ... دکتر علیرضایی ....در کامنت دانی ....ایلام ئاسو ...وبلاگ جناب آقای... ظاهر سارایی...شد ... پاسخی دهم!! از آنجایی که چند تا از کامنت های من در پاسخ به آقای شینو ایلامی در وبلاگ ...جناب آقای سارایی تأیید نشد و دوستان فقط سؤالات آقای شینوایلامی...را دیدند و جوابی ندیدند ...چرا که آقای سارایی جواب های بنده را سانسور یا بایکوت کرده بود... بر آن شدم که جوابیه ای بر کامنت های های دوست فرهیخته آقای شینو ایلامی بنویسم.....

عزیزی

عزیز چون زبان لکی در مناطق جنوبی کردنشین و حتی در شمال به راحتی قابل فهم است بنابراین اگر ما از فونتیک شما استفاده کنیم هم خود و هم انها را از ادبیات قابل فهم هم محروم کرده ایم در صورتی که من شعر لکی را با خط لور بنویسم یک لرزبان فقط می تواند ان را بخواند و لی نمی فهمد این قاعده در مورد خط لاتین ترکی ملاحظه فرمائید ایا یک المانی جز اینکه یک متن ترکی را بخواند کاری دیگر از ان بر می اید وگرنه کار شما ارزنده است البته بنده در خط لکی با کردی تفاوت های عمده ای دارد

عزیزی

به بنده حق بدهید که زبان مشترک مهم تر از خط مشترک است ما همانطوریکه نمی توانیم خود را از خرم اباد جدا کنیم از کرمانشاه و ایلام هم جدا نیافتنی هستیم بویژه در حوزه زبان که واقعا جدای قابل محسوسی نداریم

شعر ایلام

به نام دوست با سلام و احترام خدمت شما دوست عزیز ....سعی می کنم بزودی چند نفر از اهالی شعر آبدانان و ایوان را خدمت دوستان معرفی کنم .... اما تا کامل شدن ... فعلن شعر ی از خودم را تحمل کنید........... این شعر را در جواب بی مهری جناب آقای ....شینو ایلامی ....و سایر دوستانش سروده ام ،........... شاید لرم ...لکم ....به خدا بختیاری ام من اهل سرزمین ... لُر ....بی قراری ام شاید کبیر کوه گواهی دهد که من کاسیت1 زاده ی ... همیشه بُرد باری ام

کورد ئیلامی

با سلام به جناب رستگاری فرد: ضمن عرض خسته نباشید می خواستم بپرسم شما لکی را با کوردی نزدیک میدانید یا با لری؟شما چه تفاوت آوایی میان لکی و کوردی مشاهده کرده اید؟برخی لکی را زبان لرها می دانند نظر شما در این رابطه چیست؟ خواهش می کنم با مطالعه و نظر علمی و در صورت ممکن با نمونه پاسخ بفرمایید.خیلی از شما ممنون خواهم شد که پاسخ بدهید یا از کسی بپرسید ویا اصلا همین جا مطرح بفرمایید.بالاخره این خط(رسم الخطی که فرموده اید شامل حال لکی هم می شود اگر لکی را دربر می گید چرا به آن لکی نمی گویید!در حالی که 70 درصد خرم اباد را لک ها تشکیل م یدهند ونواحی لک نشین لرستان از لرنشین آن بیشتر است.دلیل شما برای اطلاق لری بر لکی چیست؟با ارزوی بهروزی

يك دوست

با سلام ... من هم يك سوال از دوستان ...كورد ايلامي !!! دارم ....شما چرا با رسم الخط كردي ...كردستان مي نويسيد ...اما .... با گويش لكي ايلامي!!!! مي نويسيد!!! اگر شما اين را جواب داديد ...من به جاي آقا رستگار جواب سوالتون رو مي دهم....

حيدر ميراني

سلام ...بنده لكي را زبان قوم لر ...مي دانم ...و مي دانم اين دوست ايلامي نيت خير ندارد ...او از فريب خورده هايي است كه قصد تفرقه اندازي دارد ... دليل من شباهت بيش از 500 اصطلاح و لغت در زبان لري لكي با لري خرم آبادي است ...اين دوست عزيز خوب است بداند قوم لر به سه گويش تكلم مي كند 1- لري لكي ...2- لري خرم آبادي ....3- لري بختياري....كه از اين سه تا لري لكي اصالت خودش را بيشتر حفظ كرده است ...و گويش بسياري از دوستان ايلامي هم به زير شاخه اي از لري لكي ....است ... اين اشتراكات بين كردي ميانه و لكي به كمتر از 100 واژه مي رسد ... همانگونه كه تعداد بيش از 100 واژه بين كردي ميانه و بلوچي وجود دارد .....[گل]