قوم لر و زبان لری 1
http://setinelor.com/fa/archives/2009/08/08/6195
گفتگوی حجت بیرانوند با احد رستگار فرد عضو شورای نویسندگان نشریه «لور» در رابطه با قوم لر و زبان لری
آقای رستگارفرد لطفا بفرمایید عمده فعالیت شما در مورد قوم لر در چه زمینه ای است؟
قبل از هر چیز سلام عرض می کنم به همه ی همتبارانم در تمام (گوشه گوشه ی ) دنیا. همتبارانی که تک تک ایشان را در هر جای دنیا که هستند، برای سهمی که در کمک به من برای رسیدنم به تعریفی ( درست و دقیق) از شخصیت (هویت، مقام، جایگاه و موقعیت قومی ) خودم به عنوان یک لر دارند، دوست دارم و برای من عزیز هستند.
ادامه مطلبدر جواب دوست جوینده و دقیق ام پیام سگوند
دوست و برادر عزیز باز هم از لطف و وقتی که مصروف پی گیری ی مبحث نموده اید ممنونم. متاسفانه به گمانم پیغام شما بخاطر محدودیت های سیستم پیغام گیر پرشین بلاگ برای من نا کامل رسیده و برآنم که بخشی از پایان آن را نتوانسته ام بخوانم. پس لطفا اگر برداشتی اشتباه و ناقص از فرمایشات تان دارم مرا عفو بفرماید.
اینکه شما رابطه ای بین لری خرم آبادی و لری بختیاری نمی بینید برای من جای شگفتی فراوان دارد. دست کم و تنها از نظر کلمات مشترک می توان لیست بلند بالایی را طی چند دقیقه فراهم کرد بگذریم از موارد دستوری.
ادامه مطلبثبت نام در دوره ی تابستانی کلاس های آموزش خط و زبان لری
این دوره از کلاس ها برای آشنایی بیشتر علاقه مندان، با زبان لری ( بویژه گویش خرم آبادی ) و با اهداف زیر :
١ - تلکم به زبان لری ( گویش خرم آبادی) .
٢ - آموزش مهارت نوشتن و روان خواندن زبان لری.
و به صورت محدود از بین متقاضیان شرکت در این کلاس ها برگزار می گردد.
* از آنجایی که محدودیت مکانی برای میزبانی از علاقمندان وجود دارد، اولویت با کسانی است که زودتر ثبت نام کرده اند.
آخرین مهلت ثبت نام : ٢١ خرداد ماه سال ١٣٨٨.
محل برگزاری کلاس های این دوره : شهر خرم آباد.
تعداد جلسات : ١۶ جلسه.
شروع کلاس ها : جمعه ۵ تیر ماه ١٣٨٨.
طول مدت برگزاری دوره : ٨ هفته.
شما می توانید همه روزه از ساعت ١٠ صبح لغایت ٢١ با شماره تلفن
٢۶ ۶٢ ۵١٧ ٠٩٣۶
جهت کسب اطلاعات بیشتر، ثبت نام و یا دریافت رایگان جزوه ی آموزشی تماس حاصل فرمایید.
نصب آسان فونت و کیبرد لری
برای نصب آسان فونت های استاندارد لری نازنین و تاهما و کیبرد لری کافی است فایل زیر
را ( با راست کلیک کردن و انتخاب گزینه ی Save Target as… ) بر روی کامپیوتر خود بارگذاری نموده و سپس بر روی آن کلیک نمایید تا برنامه ی نصب به صورت خودکار فونت ها و کیبرد لری را در رایانه ی شما نصب کند.
پس از نصب کامل برنامه و انتخاب هر یک از فونت های لری زیر
Lurian Tahoma , lurian Nazanin
چیدمان حروف لری بر روی صفحه کلید شما به اشکال زیر خواهد شد. برای دیدن تصاویر در اندازه ی بزرگتر روی هر کدام کلیک کنید
در حالت استاندارد
در حالت فشردن کلید شیف
در حالت فشردن همزمان کلیدهای کنترل و شیف
در پاسخ به پرسش های دوست عزیزی با نامی مستعار
قبل از شروع خاطر نشان می سازد که کلیه ی مثال های لکی ی این نوشته با خط لری ی لور نوشته شده اند.
دوست گرامی با سپاس فراوان از لطف تان، و پوزش از اینکه بسیار دیر به پرسش های شما پاسخ داده ام. بخشی از عذر من مربوط به گرفتاری های زندگی و دیگر نیازم به تفکر و تعمق بیشتر در این مورد و پرهیز از پاسخ های احساسی بود.
این کمینه در حد دانش کم ام، در مورد زبان های قوم لر و مسایل آن کارک های کرده و چیزک هایی نوشته ام، اما در باره ی پرسش های شما ، جسته و گریخته در میان برخی نوشته های منتشره ام در اینترنت، نظر خود را مفصلا بیان کرده ام. چنانچه جویاتر باشید، می توانید لطف فرموده آنها را بخوانید.
ادامه مطلب
علل رد نویسههای تشدید و تنوین در خط لری
|
شیوهی نگارش خط لری
پینوشت آنچه که پیشتر در زنجیره گفتارهای "شیوهی نگارش خط لری" نوشته شد، اینک به چراییی نبود نویسههای تشدید و تنوین در خط لری میپردازیم . از دیدگاه آوایی ، درست است که در زبان لری ، آن پدیدهای که عرباش" تشدید " میخواند، وجود دارد، اما از نظر دستوری و معنای، تشدید (Gemination ) در این دو زبان دارای تاثیراتی کاملاً متفاوت میباشد . بدین معنی که تشدید در زبان عربی باعث ایجاد تفاوت و تمایز معنایی میگردد ، اما در زبان لری به هیچ وجه موجد تمایز و تفاوت معنایی کلمات نمیگردد . گواه این گفته وجود خیل فراوان واژهگانی است که هریک در زبان لری هم بهصورت مشدد و هم بدون تشدید تلفظ و گفته میشوند و در هر دو حالت دارای یک معنی و مفهوم و مدلول میباشند، پس اصولاً نویسهی دال بر تشدید در بسیاری از واژگان لری قابل حذف است ، بنابراین و به استناد قواعد 4، 5، 6، 7، 8 و 9 از مجموعه قواعد کلیی املای کلمات، و نیز رسالت وحدت بخشی که بر دوش خط لری لور است ، میتوان ، و بسیار بهتر و پسندیدهتر آن است که، این گونه کلمات لری را بی نویسه تشدید نوشت . از دیگر سو پدیدهی آواییی تشدید در همهی زبانها وجود دارد ، و زبان لری نیز از آن مستثنی نیست، و ممکن است در این زبان نیز تشدید ، در سطحی بسیار محدود و تعداد معدودی، باعث بروز تفاوت معنای بشود ، لذا این چنین پیشبینی شده است که چنانچه در زبان لری به مواردی برخوردیم که تشدید در واژهگانی موجب تمایز و تفاوت معنای میگردد ، به هنگام نوشتن اینچنین واژهگانی ، - با مد نظر داشتن قواعد 1، 2، 3، 4،8،9 و 6 از مجموعه قواعد کلیی املای کلمات، - آواهای مشدد را دو بار بنویسیم . مانند دو مثال زیر که از گویش خرمآبادی لری گرفته شده .
بؤر ( معادل ببر ( امر به بُردن ) در فارسی ) ، بؤرر ( معادل ببرش (امر به بُریدن) در فارسی )
خلاصه آنکه برعکس زبان عربی ، نویسهی تشدید در لری چندان نقش کلیدی و متمایز کننده ای ندارد، به همین دلیل و بویژه برای رعایت قاعده شماره 9، از مجموعه قواعد کلیی املای کلمات، استفاده از آن در خط لری قویاً رد میشود.
دربارهی اختصاص نویسهای به هریک از تنوینها و استعمال آنها در نگارش لری باید گفت که ، تنوین به هیچ روی در زبان لری وجود ندارد، و تنها در برخی کلمات دخیل از زبان عربی کاربرد دارد. از سه نوع تنوین موجود در زبان عربی دو نوع از آن ( تنوین نصب ــًــ و تنوین ضم ـــٌــ ) از آن طریق، در گفتار زبان لری وارد شده. پس کاربرد تنوین در کلمات لری اشتباه بزرگ دستوری است و قویاً باید از آن خودداری نماییم . اما گذشته از بحث قواعد نگارشی، بسیار پسندیدهتر است که برای زنده نگهداشتن زبان مادریمان ،چه در نگارش و چه در گفتار هم از استعمال کلماتی بیگانه از هر زبانی دیگر، که معادل لری دارند، جداً بپرهیزیم. اما چنانچه ناچار به نگارش اینگونه کلمات به خط لری شدیم ، مبدع پیشنهاد نموده تا همهی نویسههای تنوین نصب بر روی حالات گوناگون نویسهی « ا » قرار گیرند و همزه ماقبل آن نیز بر روی کرسی بنشیند. تنوین ضم نیز بر روی صامت نوشته شود.
ادامه دارد ...
|
توضیحی بر چگونگی نگارش آواهای گرد
| پیشنهاد میشود برای بهتر خواندن این نوشته، و دیگر نوشتارهای پیوسته به آن، فونتهای لری Lurian-Tahoma و Lurian-Nazanin را حتماً دانلود نمایید. بر من است تا پیش از شروع، نخست از همهی سروران و بزرگواران، و در اینجا بویژه از برادر و دوست گرامیام جناب آقای رادپپور، برای بذل لطف، توجه و ریزبینیشان نسبت به زبان و خط لری و نوشتارهای پیشین این کمینه در این باب بسیار سپاسگزاری نمایم، و دو دیگر آنکه برای همهی کاستیهای علمی این کمینه از جمله کمی بودن نمونهها و نیز نقصانهای فنی پیش آمده پوزش بخواهم. در مورد اندازهی صفحه ی متن ارسال شده کوتاهی از این کمینه بود که از بابت شرمسارم و بلافاصله پس از آگاهی از ان مرتفع شد. برای مشکل خوانش فونتها نیز، به گمانم اختلاف در نسخههای مورد استفادهی فونت لری در نوشتارهای این کمترین و دیگر بزرگواران باعث بروز مشکلاتی شده است. که برای رفع و پیشگری از وقوع مجدد این نقیصه، خاضعانه پیشنهاد میشود این نسخههای فونتهای لریLurian-Tahoma و Lurian-Nazanin را حتماً دانلود نمایید. |
چگونگی نگارش آواهای گرد و نیم گرد
| پیش درآمد به هنگام مطالعه عناوین نوشتارهای دومین ویژه نامهی روز جهانیی زبانِ مادریی نشریهی اینترنتیی لور ( منتشره در اسفندماه 1386- مارس 2008 ) عنوان «بحثی در کاراییی رسمالخط لور برای لری ملایری» به قلم برادر همتبار و دوست گرامیام جناب آقای اسماعیل رادپور بیش از دیگر نوشتارها توجه مرا به خود جلب کرد. شاید از جهت که تنها نوشتاری بود که به مبحث مورد علاقهی این کمینه پرداخته بود. هنگامیکه آنرا خواندم لذت این کشف برایم دو چندان شد. چه نگارنده با دیدی دقیق به دو مورد از موارد مهم نگارش خط لری اشاره نموده بودند. مباحثی که کمینه آنها را به ترتیب «آواهای گرد و نیمگرد ( اعم از واکه و همخوان )»، و «نشانههای مفعولی در زبان لری» و چگونگی نگارش هریک از آنها در خط لری نامیده. پس از آنکه چندین بار نوشتهی ایشان را خواندم مواردی به ذهن این کمینه متبادر شد، که شاید به نوعی جوابیهای برای برخی پرسشها و تکملهای بر بخشی از سخنان این دوست گرامی باشد. لذا متن حاضر را، - که مطرح شدن مباحثاش طی دو مقالهی جدا در زنجیره نوشتارهای قوانین و قواعد نگارش لری، برای آینده برنامهریزی شده بود- هماینک و در دو بخش تقدیم حضور شما خوانندهی عزیز مینمایم. |
نویسهی کرسی در خط لری
وجوه تمایز ظاهری الفبای خط لری، با دیگر خطوطی که از نویسههای مشابهی ( برگرفته از خط عربی ) استفاده میکنند، عبارتند از :
1 – نویسهی با نام کُرسی در پنج شکل و حالت « ا، ضـ، ـضـ، ـض، ض »
2 – نویسهی با نام اِگــًض در چهار شکل و حالت « گـً، ـگـً ، ـگً، گً »
3 – نویسهی با نام ظئ در چهار شکل و حالت « ظـ، ـظ، ـظـ، ظ »
4 – نویسهی با نام ائ در چهار شکل و حالت « ئـ، ـئـ، ـئ، ئ »
5 – نویسهی با نام اؤ در دو شکل و حالت « ـؤ، ؤ »
6 – نویسهی با نام أئ در دو شکل و حالت « ـأ، أ »
7 – نویسهی با نام إی در دو شکل و حالت « ـإ، إ »
8 - نویسهی با نام لضّ و با این شکل « ـّ »
9 - نویسهی با نام اٌی و با این شکل « ـٌ »
10 - نویسهی با نام شوض و با این شکل « ٍ »
ادامه مطلبقواعد کلی املای کلمات لری در خط لور
معمولاً بخش نخستین بسیاری از کتابهای لغتنامه و یا کتب آموزش زبانهای مکتوب جهان، به تعیینِ قواعدِ کلیئی رسمالخط متبوع آن زبان، اختصاص دارد؛ اما نبود یک خط مستقل برای نگارش زبان لری باعث شده است تا ، هرگز کسی به فکر تدوین قواعدی برای شیوهی نگارش کلماتِ لری نباشد. امروزه اما، - پس از گردآوری و ابداع یک مجموعه از نویسههای قراردادی برای وانمایاندن و مکتوب نمودنِ آواهای رایج در گویشهای مختلف این زبان پرسابقه، که در نهایت منجر به پیدایش خطی تحت عنوان لور گردید، و – با توجه به نوبنیاد بودن خط لری، که تقریباً هیچ یک از گویشورانش دارای خاطرهای مکتوب، و ذهنیتِ دیداری و نویسهایی استانداردی از زبان مادرییشان نیستند، برای جلوگیری از ابتلاء به آفتِ آشفتگیهای املائی و به حداقل رساندنِ چندگانهگیهای نگارشِ هریک از واژهگان این زبان،- که طبق یک قانون کلیی زبانشناسی دامنگیر همهی خطهای نوپا میشود،- نیاز مبرمی به تدوین و تعیینِ قواعدِ نگارشی و یا بهاصطلاحِ رایجتر قواعدِ رسمالخطیی،- رایجترین و فراگیرترین و پُرکاربرترین،- خطِ زبان لری یا همان خط لور احساس میشود.
با عنایت به آنچه که گفته همیآمد، و از آنجا که نگارندهی این سطور ، تا حد زیادی با سیر ابداع، تحول و تطور و در یک کلام تاریخچه، و همچنین فلسفهی وجودی و رسالت پیشبینی شده برای خط لور آشنایی دارد، برآن است، تا در اینجا، با استفاده از تجربیات موفق و ناموفقِ دیگر خطهای - آوانگارِ - موجودِ قابل رمزگشایی از سایر زبانهای رایج و مردهی دنیا،- و بویژه خط فارسی و عربیکه خط لریی لور دستِکم از نظر دیداری و نویسهای، به ترتیب دارای بیشترین وامگیری، اقتباس و اثرپذیری از آنها بوده است،- بهصورتی فهرستوار، موجز وبدور از حواشیی غیر ضروری، اما در عین حال بسیار کامل و کلی، موارد زیر را برای، قواعد کلیی املای کلمات لری در خط لور، ارائه نماید.
گذشته از اینکه ما چه خط آوانگاری را مینویسیم، تقریباً اکثر قواعد رسمالخطهای گوناگون موجود در جهان بهصورت مشترک، البته با شدت و ضعف و تقدم تأخرهای متفاوت، بر موارد زیر تأکید میکنند :
1 – تطابق مکتوب و ملفوظ: یعنی، رعایت اصول آواشناسی در همزمانی و تطابق هر نویسه با آوای متناظرش به هنگام ادای واژه. به بیانی سادهتر، استفاده درست از نویسهها برای همخوانی و شباهت کامل آنچه که نوشته میشود با آنچه که بیان و یا شنیده می گردد.
2 – رعایت خاصیت تمیز و پرهیز از شبه و اشتباه: یعنی، تا جای ممکن از نوشتن صورتهای مشابه برای واژهگان متفاوت اجتناب شود، مگر در مواردی که ناچار باشیم.
3 – دوری از استثناء و قاعدههائی که شمول کلی قواعد را نقض میکنند. یعنی، هر قاعده میبایست تا میتواند بدون استثناء باشد.
4- رعایت اصل کلمه. یعنی، شکل نوشتاری که ریشهی واژه را بسیار بهتر نشان میدهد؛ و در یافتن بن ، اصل و ریشهی واژه موفقتر است، اختیار شود .
5 – برگزیدن آشناترین حالت. یعنی، مشهورترین و رایجترین و متداولترین شکل و حالت نوشتاریی کلمه انتخاب شود.
6 – حفظ استقلال و تشخص کامل خط. یعنی استقلال خط ، در برابر خطهای دیگر زبانها که از نویسه های مشابه استفاده میکنند ، حفظ شود. به بیان دیگر اینکه خواننده در هنگام دیدن یک متن بتواند تشخیص دهد که واژههای نوشته شده، در میان خیل خطهای که از این نوع نویسه ها استفاده می کنند، متعلق به کدامیک از زبانها میباشد . برای مثال دربارهی خط لور ، حفظ استقلال آن در برابر خطوط زبانهای مانند عربی و فارسی و امثالهم که از نویسههای مشابه استفاده میکنند.
7- رعایت زیبایی خط. یعنی، به شکل ، ظاهر ، زیبایی ، روانی در نوشتن و چشم نوازی ، نویسههای کنار هم چیده شده توجه شود .
8 – ارجحیت سادهترین حالت.یعنی، استفاده از ترکیب و شکلی که آموزش و تعلیم آن سادهتر و در ذهن ماندنی و ماندگارتر باشد .
9 – رعایت موازین و قوانین دستوری زبان. یعنی، در هنگام نگارش یک واژه یا ملفوظ، استقلال، تشخص و نقش آن نسبت به دیگر عناصر و واحدهای صرفی موجود در زنجیرهی زبانی آن زبان مد نظر گرفته شود.
با آنکه حالت غاییی قوانین بشری، بلا استثناء بودن است؛ اما متأسفانه در بیشتر موارد این مهم تحقق نمیپذیرد، و علیرغم تلاشهای انجام شده ناچار به وضع قوانینی میشویم که فراگیر بودنشان با چند استثناء خدشهدار و در نهایت پذیرفته میگردد. با تمام تلاشی که شده است قوانین کلیی حاکم بر املای کلمات لری در خط لور نیز از این قاعده مستثنی نبوده و ما ضمن پذیرفتن کلیت قواعد 9 گانهی فوق ، در برخی موارد ناچار به پذیرفتن یکسری از استثنائات هستیم. با این همه با در نظر گرفتن و رعایت این قواعد میتوان به دقت و سامان بیشتری در نوشتن واژه گان لری با خط لور رسید .
http://www.loor.ir/article.aspx?id=1077
